Rechter schorst dwangsommen tegen dierentuin bij tuincentrum op Texel om mogelijk vertrouwen — RBNHO:2026:13039
voorlopige voorziening tegen lasten onder dwangsom wegens dierentuin, horeca en vogelshows bij tuincentrum
Eiser / verzoeker
exploitanten van een tuincentrum met dieren op Texel
Verweerder / gedaagde
college van burgemeester en wethouders van Texel
Het handhavingsbesluit van 15 juni 2026 met vier lasten onder dwangsom is geschorst tot zes weken na de beslissing op bezwaar; de gemeente vergoedt het griffierecht van € 200.
- Bij een letterlijke lezing van de planregels is de dierentuin de hoofdactiviteit en niet meer ondergeschikte dagrecreatie bij een tuincentrum.
- Of het overgangsrecht het gebruik beschermt, is niet vast te stellen; dat komt voor rekening van de exploitanten.
- Uit een collegestandpunt van 2023 kan blijken dat de raad de toen bestaande bedrijfsactiviteiten wilde toestaan, wat een beroep op het vertrouwensbeginsel mogelijk maakt.
- Het college heeft onvoldoende gemotiveerd waarom handhaving na tientallen jaren nog evenredig is.
- Het besluit wordt geschorst tot zes weken na de beslissing op bezwaar.
Samenvatting
Op Texel exploiteren een man en een vrouw al jaren een bedrijf op een perceel met de bestemming tuincentrum en op een aangrenzend agrarisch perceel. Er zijn dieren te zien, er worden vogelshows gehouden en bezoekers kunnen er koffie, thee, frisdrank, koek en ijs kopen en aan picknicktafels opeten. Volgens de gemeente Texel is het geen tuincentrum meer, maar in hoofdzaak een dierentuin, en dat past niet in het bestemmingsplan. Het conflict loopt al jaren.
In 2018 legde de gemeente het stel al lasten onder dwangsom op om het gebruik als dierentuin te staken en gebouwen zonder vergunning af te breken. Een poging om de situatie te legaliseren strandde: nadat de gemeenteraad weigerde mee te werken, wees het college de aanvraag voor een omgevingsvergunning op 25 januari 2024 af. Op 19 april 2024 kreeg het stel twee jaar om de situatie in overeenstemming te brengen met de regels. Op 5 maart 2025 stuurden zij een plan van aanpak, en begin februari 2026 meldden zij dat de overtredingen waren opgeheven. Bij een controle op 20 februari 2026 zagen toezichthouders dat dat niet zo was.
Op 15 juni 2026 trok het college de oude lasten in en legde het vier nieuwe op. Het stel moest binnen 16 weken alle dierentuinactiviteiten staken, waaronder het tonen van dieren aan publiek, op straffe van een dwangsom van € 35.000. Daarnaast moesten de bouwwerken buiten het bouwvlak weg, moest de horeca stoppen en mochten er geen vogelshows meer worden gehouden op het agrarische perceel. Het stel maakte bezwaar en vroeg de voorzieningenrechter van de rechtbank Noord-Holland om het besluit te schorsen tot zes weken na de beslissing op dat bezwaar. De zaak werd op 14 september 2026 op zitting behandeld.
De voorzieningenrechter vond dat er spoed was, omdat de termijn op 5 oktober 2026 afliep en voldoen aan de lasten gevolgen zou hebben die niet of moeilijk terug te draaien zijn. Wel kon hij het college volgen dat het bedrijf bij een letterlijke lezing van de regels niet past in de bestemming tuincentrum. De dierentuin trekt zelfstandig publiek en is de hoofdactiviteit geworden, niet meer een ondergeschikte vorm van dagrecreatie. Omdat de horeca vooral aan de dierentuin is gekoppeld, is ook die in strijd met de regels. Of het stel zich kon beroepen op overgangsrecht, omdat er bij de invoering van het bestemmingsplan al showtuinen met dieren waren, kon de rechter met de beschikbare informatie niet vaststellen; dat komt voor rekening van het stel. Het college mocht dus in beginsel handhaven, en de gemeente wilde niet meewerken aan legalisatie.
Toch zag de voorzieningenrechter een reden om in te grijpen. Het stel wees op een stuk uit 2023 waarin het college reageerde op bezwaren van de vorige eigenaar tegen het bestemmingsplan. Daarin schreef het college dat de bestemming tuincentrum speciaal was opgenomen om het bedrijf een passende bestemming te geven, en dat het kweken en verkopen van kleindieren en het bezichtigen van showtuinen daar allemaal onder vielen. De rechter achtte het daarom niet uitgesloten dat de gemeenteraad de toen bestaande bedrijfsactiviteiten juist wilde toestaan, ook al staat dat niet uitdrukkelijk in de regels. Dat weegt zwaar, omdat de situatie al tientallen jaren bestaat. Het stel heeft mogelijk een gerechtvaardigd beroep op het vertrouwensbeginsel, en het college heeft daar onvoldoende rekening mee gehouden.
Volgens het stel is het bedrijf met het plan van aanpak teruggebracht naar de situatie van 2013, en het college sprak dat niet tegen. In de bezwaarprocedure moet worden onderzocht of handhaven na zoveel jaar nog evenredig is. Omdat de uitkomst daarvan onzeker is, liet de rechter het belang van het stel bij het voortzetten van het bedrijf voorlopig zwaarder wegen.
De voorzieningenrechter schorste het besluit van 15 juni 2026 met de vier lasten onder dwangsom tot zes weken na de beslissing op het bezwaar. Het college moet het griffierecht van € 200 vergoeden. Een vergoeding van proceskosten kreeg het stel niet, omdat de stichting die hen bijstond niet aannemelijk maakte dat zij beroepsmatig rechtshulp verleent.
Betrokken advocaten
mr. M. Oosterdijk
verweerder
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBAMS:2025:8712, Rechtbank Amsterdam, 05-11-2025, C/13/770238 / HA ZA 25-1116
Rechtbank Amsterdam · Civiel Recht; Verbintenissenrecht
ECLI:NL:RVS:2025:1710, Raad van State, 16-04-2025, 202404320/1/R1
Raad van State · Bestuursrecht; Omgevingsrecht
ECLI:NL:RBNHO:2025:2608, Rechtbank Noord-Holland, 12-03-2025, 24/7003
Rechtbank Noord-Holland · Bestuursrecht
ECLI:NL:RBNHO:2024:13463, Rechtbank Noord-Holland, 16-12-2024, HAA 23/2868, HAA 23/2937 en HAA 23/3130
Rechtbank Noord-Holland · Bestuursrecht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank Noord-HollandRechtsgebied
Bestuursrecht; OmgevingsrechtZaaknummer
HAA 26/4009
Procedure
Voorlopige voorziening
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Een aanbouw aan een woning in Landsmeer is volgens de buren te groot en deels op hun grond gebouwd. Zij vragen de gemeente al jaren om handhaving, maar het college van burgemeester en wethouders weigerde steeds op te treden. Nu heeft de rechtbank Noord-Holland dat besluit vernietigd, omdat de gemeente de zaak niet goed heeft onderzocht en haar besluit niet deugdelijk heeft uitgelegd. De voorgeschiedenis begint in 2022. De buurvrouw vroeg een omgevingsvergunning aan voor een aanbouw aan haar woning. De gemeente stelde de aanvraag buiten behandeling, omdat volgens haar voor de aanbouw geen vergunning nodig was, en wees erop dat conform de tekening moest worden gebouwd. Daarna is de aanbouw gerealiseerd. De buren vonden dat er groter en hoger is gebouwd dan op de tekening stond en vroegen om handhaving. In een eerdere procedure oordeelde de rechtbank op 24 januari 2024 dat de gemeente in redelijkheid mocht afzien van handhaving voor de te grote bouwhoogte van 22 centimeter. Daartegen lopen de buren hoger beroep bij de Raad van State, waarop nog niet is beslist. In deze zaak gaat het om een tweede handhavingsverzoek van 13 februari 2024. De buren stellen dat de inhoud van de woning inmiddels 769 kubieke meter bedraagt terwijl maximaal 600 kubieke meter is toegestaan, en dat er 112,3 vierkante meter aan bijbehorende bouwwerken staat terwijl 83 vierkante meter is toegestaan. Ook zou de aanbouw de erfgrens overschrijden en zou daardoor een tweede woning binnen hun bouwvlak zijn gecreëerd. De gemeente wees het verzoek af. Een controle van de toezichthouder in april 2024 stelde een inhoud van 646,72 kubieke meter vast. De gemeente vond de overschrijding een gevolg van de buitenbehandelingstelling van de aanvraag en de afwijking in de situering gering. De rechtbank oordeelt dat het college eerst had moeten onderzoeken in hoeverre er is afgeweken van wat de bouwtekening toestond, hoe groot die afwijkingen zijn en of zij in strijd zijn met het omgevingsplan. Dat onderzoek heeft niet plaatsgevonden. De gemeente verwees wel naar het rapport van de toezichthouder, maar verbond daar geen conclusies aan. Bovendien erkende de buurvrouw op zitting dat de aanbouw aan de andere kant 6 vierkante meter breder is gebouwd dan de tekening toestond. Ook daarvan heeft de gemeente niet vastgesteld dat het een afwijking is. Ook de motivering houdt volgens de rechtbank geen stand. Het college erkende dat de aanbouw in afwijking van de tekeningen direct aan de woning van de buren grenst, wat meer oppervlakte en volume betekent. Tegelijk stelde het dat de overschrijding het gevolg is van de buitenbehandelingstelling. De rechtbank noemt dat tegenstrijdig: of er is conform de tekening gebouwd, of er is in afwijking daarvan gebouwd. Verder zei de gemeente dat zij niet kon beoordelen hoeveel het bouwvolume is toegenomen, maar nam zij zonder uitleg aan dat de afwijking gering is. Twee andere argumenten van de buren slagen niet. Een evidente privaatrechtelijke belemmering, een duidelijk eigendomsprobleem dat vergunningverlening in de weg staat, is er volgens de rechtbank niet. Het gerechtshof Amsterdam heeft op 14 april 2026 namelijk bepaald dat een deskundige moet onderzoeken of de aanbouw moet worden ingekort en verlaagd of dat er een erfdienstbaarheid, een recht om het bouwwerk op andermans grond te laten staan, moet worden gevestigd. Ook is er geen sprake van een tweede woning in het bouwvlak van de buren. Dat een deel van de aanbouw op hun bouwvlak staat, betekent nog niet dat daar twee woningen zijn gerealiseerd. De rechtbank verklaart het beroep gegrond en vernietigt het besluit op bezwaar van 8 september 2025. Het college moet opnieuw op het bezwaar beslissen, met inachtneming van de uitspraak. Het college moet de proceskosten van de buren betalen tot een bedrag van € 1.868 en hun griffierecht van € 194 vergoeden. Een vergoeding voor de kosten in de bezwaarfase wijst de rechtbank niet toe, omdat die fase opnieuw wordt doorlopen.