Rechtbank verlaagt boete melkveehouderij voor overschrijding mestnormen — RBOVE:2025:5410
boete wegens overschrijding gebruiksnormen dierlijke mest, stikstof en fosfaat
Eiser / verzoeker
melkveehouderij (eiseres)
Verweerder / gedaagde
minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
Boete voor overschrijding van de mestgebruiksnormen verlaagd van € 36.908,50 naar € 35.063,07 wegens overschrijding van de redelijke procestermijn.
- Rechtbank accepteert de wettelijke forfaitaire berekening van de minister boven de eigen BEX-berekening van het bedrijf, die tegenstrijdige gegevens over weidegang bevatte
- Ontbreken van cautie en verhoorsbijstand leidt niet tot vernietiging omdat de afgelegde verklaringen niet als bewijs zijn gebruikt
- Intrekking van de derogatievergunning en uitsluiting van derogatie zijn herstelsancties en leveren geen verboden dubbele bestraffing op naast de boete
- Wettelijk vastgestelde boetetarieven per kilo overschrijding zijn niet onevenredig, mede omdat de minister uitging van de voor het bedrijf gunstigere eigen berekening
- Overschrijding van de redelijke termijn met ruim vijftien maanden leidt tot een extra matiging van 5 procent, boven op de 10 procent die de minister al had toegepast
Samenvatting
Een melkveehouderij kreeg een boete van € 36.908,50 opgelegd omdat zij in 2018 de gebruiksnormen voor dierlijke mest, stikstof en fosfaat had overschreden. Het bedrijf had van de minister een derogatievergunning gekregen waarmee het meer stikstof uit dierlijke mest mocht gebruiken dan gewoonlijk is toegestaan, mits het zich aan de bijbehorende voorwaarden hield. Inspecteurs van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit constateerden bij een controle dat de eigen berekening van het bedrijf, opgesteld door boekhouder Kobra Accountants en Adviseurs, niet overeenkwam met gegevens die het bedrijf zelf had aangeleverd bij zijn melkafnemer Royal Bel Leerdammer, met name over het aantal uren dat de koeien in de wei liepen. Op basis van de wettelijke rekenmethode stelde de minister vast dat de gebruiksnormen wel degelijk waren overschreden en legde hij de boete op. Ook trok de minister de derogatievergunning voor 2018 in en sloot hij het bedrijf uit van derogatie voor 2024.
Het bedrijf bestreed de boete op vrijwel elk punt. Volgens haar klopte de eigen berekening wel en had de minister die ten onrechte terzijde geschoven. Ook zouden inspecteurs bij een gesprek op het bedrijf ten onrechte geen cautie hebben gegeven en niet hebben gewezen op het recht om een raadsman te raadplegen, zou sprake zijn van verboden dubbele bestraffing door de boete te combineren met het intrekken van de derogatievergunning, zou de boete onevenredig hoog zijn, en zou het besluit een onjuiste rechtsmiddelenclausule hebben bevat.
De rechtbank Overijssel volgt het bedrijf op geen van deze punten. Over de gebruiksnormen oordeelt de rechtbank dat de minister de eigen berekening van het bedrijf terecht onbetrouwbaar vond: die berekening ging uit van beweiding die volgens latere, wisselende verklaringen van het bedrijf zelf nauwelijks had plaatsgevonden, en week af van andere documenten in de eigen administratie. De minister mocht daarom teruggrijpen op de wettelijke rekenmethode, waaruit de overschrijding volgde. Het ontbreken van de cautie en de waarschuwing over verhoorsbijstand leidt niet tot vernietiging van de boete, omdat de verklaringen die daarbij zijn afgelegd niet zijn gebruikt als bewijs voor de overtreding; bij een latere schriftelijke ondervraging is het bedrijf bovendien wel gewezen op haar zwijgrecht en had zij alle gelegenheid om juridisch advies in te winnen. Van dubbele bestraffing is evenmin sprake, omdat het intrekken van de derogatievergunning en de uitsluiting daarvan geen straf zijn maar herstelmaatregelen die de rechtmatige toestand terugbrengen. De boete zelf, met wettelijk vastgestelde tarieven van enkele euro's per kilo overschrijding, is volgens de rechtbank niet onevenredig: het bedrijf heeft geen bijzondere omstandigheden aangevoerd die de wetgever nog niet in de tarieven had verwerkt, en de minister rekende bovendien met de voor het bedrijf gunstigere eigen berekening in plaats van met de wettelijke forfaits, wat tot een lagere boete leidde dan anders het geval was geweest. Ook de onjuiste vermelding van de bevoegde rechtbank onder het besluit en het tijdsverloop van vijf jaar tussen de overtreding en de boete leiden niet tot vernietiging, omdat het bedrijf daardoor niet in haar rechten is geschaad en de wettelijke termijn van vijf jaar niet is overschreden.
Wel is de rechtbank van oordeel dat de redelijke termijn voor de hele procedure is overschreden. Die termijn liep vanaf het voornemen tot boeteoplegging van 11 mei 2022 en bedroeg op het moment van deze uitspraak ruim vijftien maanden meer dan de toegestane twee jaar. Omdat de minister voor trage besluitvorming zelf al 10 procent van de boete had kwijtgescholden, ziet de rechtbank alleen voor het laatste stuk van de overschrijding aanleiding voor een extra korting van 5 procent. De rechtbank verlaagt de boete daarom van € 36.908,50 naar € 35.063,07, en draagt de Staat der Nederlanden op het griffierecht van € 365 en € 453,50 aan proceskosten aan het bedrijf te vergoeden.
Betrokken advocaten
mr. A.R. Alladin
verweerder
Betrokken rechters
Gerelateerde uitspraken
ECLI:NL:RBDHA:2024:22419, Rechtbank Den Haag, 24-12-2024, C/09/ 666443 HA ZA 24-437
Rechtbank Den Haag · Civiel Recht
ECLI:NL:RBGEL:2022:7578, Rechtbank Gelderland, 07-12-2022, C/05/388303 / HZ ZA 21-187
Rechtbank Gelderland · Civiel Recht
ECLI:NL:RBNHO:2022:6962, Rechtbank Noord-Holland, 10-08-2022, C/15/328079 / HA ZA 22-307
Rechtbank Noord-Holland · Civiel Recht
ECLI:NL:RBGEL:2022:2277, Rechtbank Gelderland, 04-05-2022, C/05/395177 / HZ ZA 21-357
Rechtbank Gelderland · Civiel Recht
Gegevens
Datum uitspraak
Instantie
Rechtbank OverijsselRechtsgebied
Bestuursrecht; BestuursprocesrechtZaaknummer
ak_23_2522
Procedure
Eerste aanleg - meervoudig
Formele relaties
Op de hoogte blijven
Laat het weten als er hoger beroep of een vervolg komt in deze zaak.
Nieuwe uitspraken van deze rechters
- mw. mr. E.C. Rozeboom
- dhr. mr. F. Koster
- dhr. mr. F.J. van der Vaart
vast rendement
- Vastgoed als zekerheid
- Kwartaalbetalingen
- Vanaf €30.000
Let op! Geen vergunning- en geen prospectusplicht voor deze activiteit.
Recente uitspraken
Op 3 juli 2026 hield de politie op de A1 een bestelauto aan met meerdere jerrycans aceton. De bestuurder verklaarde dat hij die kort daarvoor bij een bedrijfspand in Deventer had opgehaald. Vijf dagen later onderzocht de politie dat pand. In twee van de verhuurde ruimtes lagen grote hoeveelheden chemicaliën en grondstoffen voor de productie van synthetische drugs, en in een van die ruimtes stonden ook jerrycans met drugsafval. Verder werden gestolen voertuigen en gestolen kentekenplaten gevonden. De burgemeester van Deventer besloot daarop het pand voor drie maanden te sluiten, van 6 oktober 2026 tot 7 januari 2027. Hij baseerde zich op artikel 13b van de Opiumwet, dat een burgemeester de bevoegdheid geeft een pand te sluiten als daarin stoffen of voorwerpen aanwezig zijn die bedoeld zijn om drugs te maken. De eigenaar en verhuurder van het pand maakte bezwaar en vroeg de voorzieningenrechter van de rechtbank Overijssel om een voorlopige voorziening, een spoedmaatregel waarmee de sluiting zou worden geschorst totdat op het bezwaar is beslist. Dat de politie de stoffen in het pand aantrof en dat de burgemeester bevoegd was om te sluiten, werd niet betwist. Het geschil ging over de vraag of de sluiting evenredig was. De verhuurder voerde aan dat de burgemeester volgens zijn eigen beleidsregel had moeten volstaan met een last onder dwangsom, een dwangmiddel waarbij een geldbedrag verbeurt als de overtreding voortduurt. Dat is het uitgangspunt bij een eerste overtreding met voorbereidingshandelingen. De voorzieningenrechter wees erop dat de beleidsregel ruimte biedt om daarvan af te wijken. De burgemeester had gemotiveerd dat er aanwijzingen waren dat het pand een logistieke functie in de drugsketen had en werd gebruikt voor georganiseerde criminaliteit. Volgens de voorzieningenrechter kon hij daarom een last onder bestuursdwang opleggen, in dit geval de sluiting zelf. Ook het verweer dat de verhuurder geen verwijt treft, slaagde niet. Verhuurders moeten volgens het uitgangspunt van de rechter concreet toezicht houden op het gebruik van een pand dat zij verhuren. Wat de verhuurder over zijn controles aanvoerde, maakte niet duidelijk dat hem geen verwijt treft, zeker gezien de grote hoeveelheid stoffen en de gestolen auto's in het pand. Zijn stelling dat hij door de sluiting in financiële nood komt, had hij niet onderbouwd. De financiële stukken die hij overlegde, lieten volgens de voorzieningenrechter geen gevolgen zien die de sluiting op voorhand onevenredig maken. Hetzelfde gold voor de gestelde gevolgen voor zijn kinderen. De voorzieningenrechter oordeelde daarom voorlopig dat het besluit niet onrechtmatig is en dat het bezwaar geen redelijke kans van slagen heeft. De belangen van de verhuurder bij schorsing wogen niet zwaarder dan het belang van de burgemeester bij sluiting. De voorzieningenrechter wees het verzoek om een voorlopige voorziening af. De burgemeester had de sluiting al opgeschort tot een week na de uitspraak; vanaf dat moment gaat het bedrijfspand voor drie maanden dicht. Een vergoeding van het griffierecht of een proceskostenveroordeling kwam niet aan de orde, en tegen de uitspraak staat geen hoger beroep open.