Rechter wijst collectieve droogteclaim tegen acht Drinkwaterbedrijven af, claimstichting moet € 42.556 per bedrijf betalen Landbouwbedrijven in Nederland lijden volgens Stichting Droogteschade Waterwinning (SDW) schade doordat drinkwaterbedrijven grondwater onttrekken: de grond droogt uit, de opbrengst van gewassen daalt en er moet vaker worden herzaaid. Volgens de stichting wordt een groot deel van die schade nooit vergoed. Landbouwbedrijven moeten zelf het initiatief nemen en weten vaak niet eens dat zij schade lijden, omdat een tegenvallende oogst ook door het weer kan komen. De stichting begon daarom op 27 maart 2024 een collectieve actie tegen acht drinkwaterbedrijven: Brabant Water, Vitens, WMD Drinkwater, Waterbedrijf Groningen, Oasen, WML, Evides en PWN.
SDW wilde een landelijke afwikkeling in één keer. Eerst zou worden berekend hoeveel droogteschade de bedrijven samen veroorzaken, met het Landelijk Hydrologisch Model (LHM) als basis. Dat bedrag zou vervolgens worden verdeeld over de drinkwaterbedrijven en over de landbouwbedrijven. Voor het verleden wilde SDW een betaling ineens, voor de toekomst een jaarlijkse uitkering. Daarnaast vroeg de stichting veertien verklaringen voor recht over zaken als de te gebruiken opbrengstgegevens, de normbedragen voor tuinbouw en biologische bedrijven, belastingschade en wettelijke rente.
De rechtbank Oost-Brabant, zittingsplaats 's-Hertogenbosch, oordeelt dat die landelijke aanpak niet past in het wettelijk systeem. Een drinkwaterbedrijf is alleen aansprakelijk voor de schade die het zelf veroorzaakt in het invloedsgebied van zijn eigen onttrekkingen. Bij een verdeling van een landelijk totaalbedrag kan een bedrijf betalen voor schade die het niet heeft veroorzaakt, en dan ontbreekt het wettelijk vereiste verband tussen schade en schadeveroorzaker. Ook is niet vast te stellen of elk landbouwbedrijf daadwerkelijk droogteschade lijdt. Bedrijven die geen schade hebben, zouden toch een vergoeding kunnen krijgen. Het LHM is bovendien te grofmazig om op perceelsniveau te bepalen of er schade is. SDW erkent dat zelf in de dagvaarding. Over toekomstige onttrekkingen is helemaal geen aansprakelijkheid mogelijk zolang ze niet hebben plaatsgevonden. De vordering is daarom summierlijk ondeugdelijk, een zeldzame grond waarop een rechter een collectieve vordering zonder inhoudelijke behandeling kan afwijzen.
Ook de verklaringen voor recht redden de zaak niet. Zo'n uitspraak kan helpen bij individuele schaderegelingen, maar leidt niet tot een gebundelde afhandeling. Per landbouwbedrijf moet nog worden uitgezocht wat de lokale grondwaterdaling was, welke maatregelen het drinkwaterbedrijf trof, of er al schade is vergoed en of de vordering is verjaard. Dat vraagt lokaal onderzoek, en ook binnen de categorieën die SDW voorstelde, zoals melkveebedrijven en akkerbouwbedrijven, zijn de vorderingen niet gelijksoortig genoeg. SDW heeft dus onvoldoende aannemelijk gemaakt dat de collectieve vordering efficiënter en effectiever is dan individuele procedures. De rechtbank laat de overige bezwaren van de drinkwaterbedrijven, onder meer over de representativiteit van SDW, onbesproken.
SDW verliest en betaalt de proceskosten. De rechtbank gebruikt de mogelijkheid om het advocatensalaris te verhogen bij een summierlijk ondeugdelijke vordering, maar vervijfvoudigt het niet, zoals Oasen en PWN vroegen. De drinkwaterbedrijven konden gezamenlijk optrekken, en dat weegt mee. De rechtbank verdrievoudigt het salaris. Daarmee komt de rechtbank per drinkwaterbedrijf op € 42.556, bestaande uit € 688 griffierecht, € 41.679 salaris en € 189 nakosten.
De rechtbank verklaart SDW niet-ontvankelijk in haar vordering en veroordeelt haar in de proceskosten van elk van de acht drinkwaterbedrijven, ieder € 42.556. Daarover is wettelijke rente verschuldigd als niet binnen veertien dagen na aanschrijving wordt betaald. De proceskostenveroordeling is uitvoerbaar bij voorraad.
Rechtbank Oost-Brabant · 11 november 2026
Civiel Recht Wrakingskamer wijst wraking van strafrechter af na beperkte pleittijd voor verdachte Tijdens een strafzaak op 14 oktober 2026 in Den Haag kreeg een verdachte in zijn pleidooi minder tijd dan de rechter had afgesproken. De rechter had voorafgaand aan de zitting bij de raadsman en de officier van justitie nagevraagd hoeveel tijd zij nodig dachten te hebben. Daags voor de zitting liet hij weten dat een pleidooi van 180 minuten nog net zou passen en dat langer niet zou worden toegestaan. De raadsman had zelf om een hele zittingsdag gevraagd, wat in de planning van strafzaken neerkomt op zes zittingsuren.
Op de zitting gaf de rechter de raadsman na een uur en na twee uur een seintje. Bij het tweede seintje eiste de raadsman dat de rechter hem de garantie gaf dat hij zijn pleidooi mocht afmaken, anders moest de rechter een andere beslissing nemen. De rechter weigerde die toezegging. Daarop wraakte de raadsman de rechter. Wraking is het verzoek om een rechter uit een zaak te halen omdat hij niet onpartijdig zou zijn.
De verdachte voerde aan dat alleen zijn spreektijd werd beknot en die van het Openbaar Ministerie niet. Het OM had ook een te korte zittingsduur bepaald, terwijl in de zaak van een medeverdachte wel twee dagen waren uitgetrokken. Volgens de verdachte moesten de voor hem belangrijkste verweren nog komen, zoals die over de bewijsbaarheid, zijn rol, de strafmaat en de ontnemingsvordering. De motivering van de rechter dat hij nog andere dingen te doen had, had volgens hem niets met een goede procesorde te maken. Het ging volgens de verdediging om niet meer dan 20 minuten overschrijding.
De wrakingskamer van de rechtbank Den Haag ging daar niet in mee. Een rechter wordt vermoed onpartijdig te zijn, en alleen bijzondere omstandigheden die zwaarwegend wijzen op (de schijn van) partijdigheid kunnen dat vermoeden doorbreken. De kamer stelde eerst vast dat de rechter de zittingsduur niet in overleg met de officier van justitie had beperkt tot zes uur: de raadsman had zelf om een hele dag gevraagd. Dat de rechter weigerde onvoorwaardelijk toe te zeggen dat het pleidooi hoe dan ook zou mogen worden afgemaakt, wijst volgens de kamer niet op vooringenomenheid. Daaruit volgt ook niet dat de rechter geen extra tijd zou hebben gegeven als het pleidooi na 180 minuten bijna klaar was. De rechter schreef in zijn reactie dat een kleine uitloop geen probleem zou zijn geweest, waarmee ook het verwijt over de vijf minuten uitloop voor de officier van justitie niet opging.
De wrakingskamer wees er verder op dat het de verantwoordelijkheid van de raadsman is zijn pleidooi in de beschikbare tijd te passen. Wie belangrijke onderdelen pas aan het einde van het betoog bewaart, neemt dat risico zelf. Het is de taak van de rechter om regie te voeren, de procesorde te bewaken en te zorgen voor hoor en wederhoor, en daarbij heeft hij veel vrijheid. De kamer zag in die regie geen aanknopingspunt voor de objectieve schijn van partijdigheid.
De kamer wees het wrakingsverzoek af. De hoofdzaak wordt voortgezet in de stand waarin die zich bevond toen het verzoek werd ingediend, en tegen deze beslissing staat geen rechtsmiddel open.
Rechtbank Den Haag · 9 november 2026
Strafrecht Rechtbank wijst wraking van drie wrakingsrechters af: verzoek kwam na de eindbeslissing Een man die al eerder een rechter had willen wraken, probeerde nu ook de drie rechters te wraken die dat eerste wrakingsverzoek hadden behandeld. Daarmee kwam hij te laat. Wraking is bedoeld om te voorkomen dat een rechter zich nog langer met een zaak bemoeit, en dat kan niet meer als die rechter al een einduitspraak heeft gedaan.
Het gaat om een verzoek dat verzoeker op 6 november 2026 bij de rechtbank Rotterdam indiende. Het richtte zich tegen mr. drs. J. van den Bos, mr. J.F. Koekebakker en mr. C. Sikkel. Zij vormden de meervoudige wrakingskamer die eerder had beslist op zijn wrakingsverzoek tegen een andere rechter, mr. M.P. van Eeden-van Harskamp. Die rechter behandelde een civielrechtelijke zaak tussen verzoeker en een derde. De nu aangezochte wrakingskamer kreeg toegang tot het dossier van die eerdere wrakingsprocedure.
De rechtbank wijst erop dat de eerdere wrakingskamer op 15 oktober 2026 uitspraak had gedaan. Die beslissing was een eindbeslissing, waarmee de behandeling van het wrakingsverzoek tegen mr. Van Eeden-van Harskamp was afgerond. Het nieuwe verzoek is pas drie weken later, op 6 november 2026, ontvangen. Op dat moment behandelden de drie rechters de eerdere wrakingsprocedure dus niet meer. Daarom is het verzoek kennelijk niet-ontvankelijk en is het zonder behandeling ter zitting afgedaan, op grond van artikel 39, lid 3, van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.
De wrakingskamer begrijpt dat verzoeker er last van heeft dat de rechtbank de uitspraak in zijn civiele zaak blijkbaar te laat heeft verzonden. Daar kan een wrakingskamer volgens de rechtbank niets aan veranderen, omdat zij niet over uitspraken kan beslissen die al zijn gedaan. Verzoeker kan over de late verzending wel een klacht indienen bij de rechtbank.
De wrakingskamer verklaart verzoeker niet-ontvankelijk in zijn wrakingsverzoek. Tegen deze beslissing staat geen rechtsmiddel open.
Rechtbank Rotterdam · 16 november 2026
Civiel Recht Hof legt na terugwijzing ontnemingsbetaling van € 796.435 op in Utrechtse drugs- en witwaszaak Een man uit de regio Utrecht werd veroordeeld voor handel in hennep, witwassen en valsheid in geschrift: hij kocht panden in Amersfoort met valse werkgeversverklaringen en huurovereenkomsten en wisselde in vier jaar tijd twaalf keer ongeveer € 25.000 aan briefjes van € 50 om voor biljetten van € 500. Het openbaar ministerie wilde daarvan het wederrechtelijk verkregen voordeel ontnemen. Over die ontnemingszaak heeft het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden nu opnieuw geoordeeld.
Het hof deed dat in hoger beroep tegen het vonnis van de rechtbank Utrecht van 1 februari 2012, nadat de Hoge Raad op 18 december 2018 het eerdere arrest van het hof van 1 februari 2017 had vernietigd en de zaak had teruggewezen. De rechtbank had destijds een betalingsverplichting van € 1.093.565,47 opgelegd. Het hof vernietigt dat vonnis omdat het tot een andere schatting van het voordeel komt.
De verdediging vond eerst dat het openbaar ministerie helemaal niet-ontvankelijk moest worden verklaard. De zaak duurde zo lang dat de man getuigen niet meer kon ondervragen: een bankmedewerker die zich niets meer kon herinneren, twee getuigen die zijn overleden en een getuige in Malta. Het hof verwerpt dat verweer. Alleen bij de bankmedewerker is de verdediging mogelijk tekortgedaan, maar het hof laat diens verklaring buiten beschouwing, waardoor de inbreuk niet zo ernstig is dat de procedure als geheel oneerlijk was. De overleden getuigen konden volgens het hof niets toevoegen, omdat de huurinkomsten uit de panden sowieso voortkomen uit valsheid in geschrift. Voor de getuige in Malta is een videoverhoor gehouden en de raadsman benutte de kans om schriftelijk vragen in te sturen niet.
Voor de berekening gebruikt het hof de kasopstelling van de politie, maar met aanpassingen. Het gaat uit van twaalf geldwisselingen voor in totaal € 300.000 in plaats van de € 637.500 die de politie en het openbaar ministerie aannamen, en trekt daar verbouwingen en luxegoederen van af om dubbeltellingen te voorkomen. Geldbedragen waarvoor de man in de strafzaak is vrijgesproken van witwassen telt het hof niet mee. De contante huurinkomsten uit de panden gelden niet als legaal inkomen. Dat levert € 633.942,50 aan voordeel op. Daar komt € 172.492,80 bij aan rente over in beslag genomen geld en over de overwaarde van de verkochte panden, tot een totaal van € 806.435,30.
Een beroep op beperkte draagkracht wijst het hof af: het is niet zeer waarschijnlijk dat de man in de toekomst geen draagkracht heeft. Wel krijgt hij korting voor de overschreden redelijke termijn. De overschrijding tot en met 1 februari 2017 was al verrekend in de strafzaak, maar daarna duurde het nog negen jaar en negen maanden voordat het hoger beroep in de ontnemingszaak klaar was. Daarvoor haalt het hof € 10.000 van het bedrag af.
Het hof schat het wederrechtelijk verkregen voordeel op € 806.435,30 en legt de man een betalingsverplichting op van € 796.435,30 aan de Staat. De gijzeling die ten hoogste kan worden gevorderd, bepaalt het hof op 1.080 dagen.
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · 9 november 2026
Strafrecht Rechter laat persbureau één camera terugkrijgen in ruzie met fotograaf over apparatuur Een persbureau in Noord-Nederland en een fotograaf die jarenlang voor dat bureau werkte, liggen met elkaar overhoverhoop over de vraag wie eigenaar is van de camera- en videoapparatuur die in die jaren is aangeschaft. Het persbureau, dat nieuwsfoto's en video's verkoopt aan televisieprogramma's, kranten en websites, wilde de apparatuur terug en vorderde in kort geding afgifte van een groot aantal zaken, op straffe van een dwangsom, of anders een vervangende schadevergoeding. Daarnaast vroeg het een voorschot van € 1.982,39 op de schade die het door inkomstenderving zou hebben geleden.
De fotograaf en de eigenaar van het bureau werkten vanaf omstreeks 2016 samen en raakten bevriend. De fotograaf maakte foto's en video's en deed websitebeheer, maar kreeg niet structureel een vergoeding op zijn bankrekening. In plaats daarvan betaalde het bureau schuldeisers van hem, tot en met juli 2024. Hij ontving een bijstandsuitkering en kampte met schulden. Later kreeg hij onder meer boodschappen, tankbeurten en een kilometervergoeding. In juni 2026 liep de samenwerking af na een hoogopgelopen ruzie. Een sommatie om de apparatuur terug te brengen volgde op 2 juli 2026.
De voorzieningenrechter beoordeelde eerst of het bureau zich kon beroepen op de schriftelijke overeenkomst van opdracht van 3 november 2021. Dat kan niet, oordeelde hij voorlopig. Het bureau had zelf in de dagvaarding gesteld dat de fotograaf 'in natura' werd betaald, zodat zijn uitkering niet zou worden gekort. Een WhatsAppbericht van de eigenaar aan de vader van de fotograaf wees dezelfde kant op. Volgens de rechter hebben partijen daarmee een uitkeringsinstantie misleid en in strijd met de wet gehandeld. Dat het bureau ter zitting zijn stellingen aanpaste, nadat de rechter had gewezen op de gelijkenis met uitkeringsfraude, vond hij ongeloofwaardig.
Over de eigendom van de apparatuur konden beide partijen de rechter niet overtuigen. Ze namen allebei wisselende en tegenstrijdige standpunten in. De fotograaf beweerde dat de camera's als betaling aan hem waren gegeven, maar dat past niet bij zijn eigen brief aan het Werkplein uit 2021, waarin hij schreef dat hij een camera in bruikleen had. Ook zijn opgegeven kilometervergoeding wijkt af van wat hij nu stelt. Bewijslevering over de eigendom leent zich niet voor een kort geding.
Wel nam de rechter voorlopig aan dat partijen gezamenlijk hebben geïnvesteerd in bedrijfskapitaal met de bedoeling de onderneming uiteindelijk samen te exploiteren. Daaruit volgt volgens hem een gemeenschap in de zin van artikel 3:166 BW, waartoe de apparatuur en de opbrengsten van de foto's behoren. Omdat beide partijen de apparatuur nodig hebben voor hun inkomsten, wees hij alleen de afgifte van de Sony A9 III toe. De fotograaf had zelf aangeboden die camera af te geven, en het bureau betaalt de lening voor die camera nog af. De gemeenschap is daarmee niet verdeeld; het is een voorlopige maatregel. Een vervangende schadevergoeding en het noemen van het serienummer vond de rechter overbodig. De afgifte van de brievenbus- en postbussleutel wees hij af, omdat het bureau niet onderbouwde dat de fotograaf die nog had. Voor de bankpas, de toegangstag en een huissleutel had het bureau de vordering al ingetrokken.
Het gevraagde voorschot van € 1.982,39 op de schadevergoeding wees de rechter af. Het bureau maakte onvoldoende aannemelijk dat de omzetdaling het directe gevolg is van de camera's die de fotograaf onder zich houdt, en niet van zijn vertrek als belangrijkste fotograaf.
De voorzieningenrechter gebood de fotograaf de Sony A9 III met accessoires binnen 48 uur na betekening af te geven aan het bureau, op straffe van een dwangsom van € 1.000 per dag met een maximum van € 25.000. Beide partijen krijgen gedeeltelijk ongelijk en dragen hun eigen proceskosten. Een veroordeling in de daadwerkelijke proceskosten kwam er niet, omdat beiden wisselende of onware stellingen hadden ingenomen. Het meer of anders gevorderde is afgewezen en het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad verklaard.
Rechtbank Noord-Nederland · 11 november 2026
Civiel Recht; Goederenrecht