Raad van State: schapenstal in Klarenbeek mag, vergunning blijft na herroeping eerdere vergunning staan Twee omwonenden in Klarenbeek, in de gemeente Voorst, probeerden te voorkomen dat naast hen een schapenstal wordt gebouwd. Het college van burgemeester en wethouders van Voorst had daarvoor op 27 december 2022 een omgevingsvergunning tweede fase verleend aan de aanvragers. De omwonenden maakten bezwaar, maar het college verklaarde dat bezwaar op 22 mei 2023 ongegrond. Daarna gingen zij naar de rechter.
De procedure verliep in twee fasen. De bouw van de stal is in twee stappen vergund: eerst een vergunning eerste fase, die het college al op 14 januari 2022 verleende en waaraan voorschriften zijn verbonden, daarna de vergunning tweede fase waar het in deze zaak om draait. De omwonenden vochten de tweede vergunning aan. De rechtbank Gelderland verklaarde hun beroep op 2 november 2023 ongegrond. Daartegen kwam een van de omwonenden in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Daar is de zaak op 9 oktober 2026 behandeld.
De Afdeling besliste dat de Wabo (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht) nog van toepassing is. De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden, maar de aanvraag is op 14 november 2022 ingediend. Voor zulke aanvragen blijft het oude recht gelden tot het besluit onherroepelijk is.
Het hoofdargument van de omwonenden was dat de vergunning eerste fase wel bestaat, maar in de praktijk onbruikbaar is. Volgens hen kunnen de vergunninghouders niet aan de voorschriften van die vergunning voldoen. Dat zou betekenen dat het net zo is alsof er nooit een vergunning eerste fase is verleend, en dan had de vergunning tweede fase niet mogen worden afgegeven.
De Afdeling volgt dat niet. De rechtbank heeft volgens de Afdeling terecht overwogen dat het een kwestie van handhaving is als vergunninghouders de voorschriften van de vergunning eerste fase niet naleven. Dat zij daar mogelijk niet aan kunnen voldoen, maakt niet dat de vergunning tweede fase niet verleend had kunnen worden. Ook het feit dat de vergunning eerste fase bij een uitspraak van dezelfde dag is herroepen, is volgens de Afdeling geen reden om het bestreden besluit te vernietigen.
Het hoger beroep is daarmee ongegrond. De Afdeling bevestigt de uitspraak van de rechtbank, zodat de vergunning voor de schapenstal in stand blijft. Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Rechter laat kapverbod voor 60 bomen in Zandvoort in stand tot ontgrondingsvergunning onherroepelijk is Een projectontwikkelaar wil op het recreatiepark Sandevoerde in Zandvoort 60 bomen en 4 stobben kappen. Op die plek moeten nieuwe chalets komen en een grote vijver voor waterberging. Het college van burgemeester en wethouders verleende daarvoor in juli 2024 een omgevingsvergunning. Daar kwam bezwaar tegen van omwonenden en van Vereniging Sandevoerde, de belangenvereniging van de caravaneigenaren die op het park een standplaats huren.
In het besluit op bezwaar van 4 maart 2025 liet het college de kapvergunning in stand, maar voegde er voorschriften aan toe. Het belangrijkste voorschrift: er mag pas worden gekapt als de ontgrondingsvergunning die bij de provincie Noord-Holland is aangevraagd onherroepelijk is geworden. Dat is een vergunning om grond af te graven, nodig voor onder meer de vijver. Het college wil voorkomen dat bomen verdwijnen terwijl nog onzeker is of het project doorgaat. De ontwikkelaar ging in beroep en vond het voorschrift onwettig en onevenredig, omdat het de plannen jaren kan vertragen.
Eerst beoordeelde de rechtbank wie meedoet aan de procedure. De bezwaren van de omwonenden waren al niet-ontvankelijk verklaard, omdat zij te weinig zicht hebben op de te kappen bomen. Zij gingen daar niet apart tegen in beroep, dus staat vast dat zij geen belanghebbenden zijn en konden zij niet meedoen. De vereniging mocht dat wel. Haar 86 leden hebben stacaravans op het terrein en huren daar een standplaats, vlak bij de te kappen bomen. De huurovereenkomsten zijn weliswaar opgezegd, maar de ontruiming is door de kortgedingrechter geschorst, zodat de leden er nog mogen verblijven. De vereniging behartigt hun belangen dus nog steeds.
Daarna kwam de inhoud. De ontwikkelaar vond dat het voorschrift in strijd is met de Omgevingswet, onder meer met het artikel over het moment waarop een omgevingsvergunning in werking treedt. De rechtbank volgt dat niet. De vergunning is gewoon in werking getreden en de beroepstermijn loopt. Dat de ontwikkelaar er nog geen gebruik van mag maken, ligt aan het voorschrift, en de gemeentelijke Bomenverordening biedt daarvoor een basis. Het college mag zo voorkomen dat bomen nutteloos worden gekapt zolang onzeker is of de werkzaamheden waarvoor ze moeten wijken, doorgaan. Zo'n voorschrift dient volgens de rechtbank ook het leefmilieu en een goede omgevingskwaliteit.
Ook het beroep op het evenredigheidsbeginsel faalt. De ontwikkelaar stelde dat de ontgrondingsvergunning niet essentieel is, omdat het plan kan worden aangepast tot minder dan 10.000 m2 of minder diep dan drie meter, waarvoor geen vergunning nodig is. Het college wees erop dat de hele herontwikkeling van meerdere vergunningen afhangt, dat geen daarvan al onaantastbaar is, en dat kap tot onherstelbare schade kan leiden, ook met een herplantplicht. Volgens de rechtbank heeft het college voldoende en inzichtelijk gemotiveerd dat het onnodige kap wil voorkomen. Het voorschrift is daarom niet te verstrekkend.
De rechtbank verklaart het beroep ongegrond. De bomen blijven staan totdat de ontgrondingsvergunning onherroepelijk is. De ontwikkelaar krijgt geen proceskostenvergoeding en geen vergoeding van het griffierecht.
Rechtbank Noord-Holland · 10 november 2026
Bestuursrecht; Omgevingsrecht Raad van State: bestemmingsplan Peize-Zuid met 150 woningen blijft in stand ondanks gebrek bij kwel en grondwater Aan de zuidkant van Peize, in de gemeente Noordenveld, moeten 150 woningen komen op gronden die nu vooral agrarisch zijn. Omwonenden vrezen dat de ophoging van die gronden en de nieuwe verharding hun eigen percelen onder water zetten, want bij hoge waterstanden stroomt het water daar nu in het plangebied zelf over. Zij gingen in beroep tegen het bestemmingsplan 'Peize-Zuid' dat de gemeenteraad op 13 juli 2022 vaststelde.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State oordeelde bij tussenuitspraak van 16 april 2025 dat dit plan gebreken had. Het gemeten waterpeil was onvoldoende onderbouwd, de keuze voor een klimaatscenario was niet gemotiveerd, de gevolgen voor wateroverlast in de omgeving waren onvoldoende onderzocht, en het plan borgde de waterbergingsmaatregelen niet. De raad kreeg 50 weken om dat te herstellen en stelde het plan op 17 december 2025 opnieuw en gewijzigd vast. Er worden nog steeds 150 woningen mogelijk gemaakt, maar een nieuwe planregel verbiedt het bouwen en gebruiken van die woningen zolang de bergingsvijvers, wadi's, afwateringsstructuren en een stuw niet zijn aangelegd. Ook is er een fasering: in het oostelijk deel mag pas worden gebouwd als de maatregelen daar klaar zijn, de rest pas als alles is gerealiseerd.
De Afdeling toetste vervolgens de bezwaren van de omwonenden tegen dit herstelplan. Het uitgangspunt van een waterpeil van 1,10 m NAP bleek volgens de Afdeling voldoende onderbouwd. Dat peil is gemeten in een natte periode en gecontroleerd met metingen uit 2009, 2019, 2021 en 2022. De omwonenden betoogden onder meer dat de metingen te beperkt waren, dat de bergingsvijvers niet als overstromingsgebied zouden werken, dat de bypass en de neerslagscenario's onvoldoende waren onderzocht en dat factoren buiten het plangebied, zoals de stuw op 2,3 km afstand en de Cleveringsluizen, niet waren geborgd. Die betogen sloegen niet aan. De stuw bij de bergingsvijver heeft een hoogte van 1,50 m NAP, waardoor het water daar al bij dat peil in kan stromen. De bergingsvijvers kunnen bij 1,60 m NAP 636 m3 opnemen, tegen 497 m3 dat nu in het plangebied overstroomt. Ook de planregel is volgens de Afdeling concreet en handhaafbaar genoeg.
Wel zat er nog een gebrek in het herstelplan zelf. In de planstukken stond niet waarom geen rekening was gehouden met kwel (opwellend grondwater) bij de bergingsvijvers, terwijl een rapport van Wiertsema & Partners juist 6,4 m3 per dag bij winterpeil en 4,9 m3 per dag bij zomerpeil voorspelde. Dat is in strijd met het zorgvuldigheids- en motiveringsbeginsel. De raad heeft die onderbouwing pas daarna in de procedure nagereikt: de kwel is te klein ten opzichte van het volume van de vijvers en kan vertraagd via de watergang De Pol worden afgevoerd, en voor het grondwater buiten het plangebied is geen relevante invloed te verwachten. Daarmee is het gebrek hersteld.
De Afdeling verklaarde de beroepen tegen het oorspronkelijke besluit van 13 juli 2022 gegrond en vernietigde dat besluit. Van de beroepen tegen het herstelplan zijn die van twee groepen omwonenden gegrond, en het herstelplan is vernietigd. De rechtsgevolgen blijven echter in stand, zodat het bestemmingsplan kan blijven gelden. De overige beroepen tegen het herstelplan zijn ongegrond. De raad moet de proceskosten van de omwonenden vergoeden, variërend van € 64,99 tot € 405,80 per groep, en het griffierecht van € 184,00 per groep terugbetalen.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Raad van State: omwonenden Wildervank kunnen woning op voormalig schoolterrein niet tegenhouden Op het perceel aan de Torenstraat 86 in Wildervank stond voorheen een school. Het perceel had de bestemming 'Maatschappelijk'. De gemeente Veendam wil er een grondgebonden woning laten bouwen en veranderde de bestemming daarom in 'Wonen'. Ook het woonperceel aan de Torenstraat 84, waar al een woning staat, wordt groter. Twee buurtbewoners die direct naast het plangebied wonen, gingen hiertegen in beroep.
Zij vreesden dat hun privacy en uitzicht door de nieuwe woning onaanvaardbaar worden aangetast. Volgens hen stond de school ongeveer 20 meter van de erfgrens, terwijl de nieuwe woning dichterbij komt en verder naar achteren op het perceel staat. Daardoor zouden de nieuwe bewoners zo hun woning en oprit in kunnen kijken. Ook vreesden zij dat bijgebouwen op de erfgrens het onderhoud aan hun garage moeilijk maken. Verder vonden zij dat een moderne woning niet past tussen de woningen uit de jaren dertig en de boerderijen in de straat, en dat omwonenden het perceel liever zelf kopen om er een siertuin van te maken.
De zaak wordt nog beoordeeld volgens het recht van vóór de Omgevingswet, omdat het ontwerpplan al op 29 november 2023 ter inzage lag. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State toetst niet zelf of het plan ruimtelijk gewenst is, maar alleen of de gemeenteraad het plan mocht vaststellen en of de nadelen voor omwonenden niet onevenredig zijn.
Over privacy en uitzicht oordeelt de Afdeling dat niemand recht heeft op een ongewijzigd uitzicht. De woning van de buurtbewoners staat meer dan 6 meter van de erfgrens en de nieuwe woning moet minstens 3 meter van die grens blijven. De goothoogte is beperkt tot 3,5 meter en de bouwhoogte tot 9 meter. Erfafscheidingen voor de voorgevel mogen niet hoger zijn dan 1 meter. De nieuwe woning staat bovendien achter de woning van de buren, zodat het uitzicht richting het Westerdiep niet onaanvaardbaar wordt belemmerd.
Ook de zorg over de garage slaagt niet. Het plan staat niet toe dat hoofdgebouw en bijgebouwen tot op de erfgrens worden gebouwd; het bouwvlak ligt ongeveer 3 meter van die grens. Of een vergunningvrij bouwwerk het onderhoud bemoeilijkt, is volgens de Afdeling vooral een privaatrechtelijke kwestie tussen buren. De buren hebben hun garage zelf tot aan de erfgrens laten doorlopen.
De vraag of een moderne woning bij de bestaande bebouwing past, is een kwestie van welstand en niet aan de orde in deze procedure. De maatvoering sluit volgens de Afdeling bovendien aan bij de omliggende woningen en boerderijen. Wie het perceel koopt en of daar een siertuin komt, is niet ruimtelijk relevant.
Tot slot ging het om de nieuwe ontsluitingsweg door het plangebied van de Torenstraat naar het parkeerterrein aan de Raadhuisstraat. De raad vindt die nodig om het parkeerterrein beter te laten gebruiken en daarmee de parkeerdruk en onveilige verkeerssituaties te verminderen. De omliggende wegen kunnen de extra verkeersstroom volgens de plantoelichting eenvoudig en veilig aan. De weg is alleen vanaf de Torenstraat te bereiken en wordt zo ingericht dat sluipverkeer wordt ontmoedigd, en een tussenliggend perceel scheidt de weg van de woning van de buurtbewoners.
De Afdeling verklaart het beroep ongegrond. Het bestemmingsplan blijft daarmee in stand en de bouw van de woning aan de Torenstraat 86 kan doorgaan. De gemeente hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht Raad van State: nieuwe woning in Blijham via Ruimte-voor-Ruimte-regeling mag, beroep buren ongegrond Op het perceel Oosteinde 44 in Blijham, in de gemeente Westerwolde, stond een manege. Die functie is vervallen en het gebouw wordt gesloopt. Op dat perceel staat ook een rijksmonument met een historisch waardevolle tuin, dat samen met de bebouwing op de aangrenzende percelen Oosteinde 42 en 46 een karakteristiek ensemble vormt aan de doorgaande weg van Blijham naar Bellingwolde. De gemeenteraad stelde op 3 juli 2024 het bestemmingsplan 'Buitengebied, Tjabbesstreek en Oosteinde 44' vast. Dat plan geeft het perceel Oosteinde 44 een woonbestemming en staat de bouw van een nieuwe woning toe op een perceel aan de Tjabbesstreek, als compensatie voor de sloop van de manege. De raad paste daarbij de Ruimte-voor-Ruimte-regeling uit de Omgevingsverordening Provincie Groningen 2016 toe.
Twee omwonenden uit Blijham, wier perceel aan het plangebied grenst, gingen in beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Zij vinden dat het plan in strijd is met de Omgevingsverordening, omdat niet aan de voorwaarden van de Ruimte-voor-Ruimte-regeling is voldaan. Op het plan is nog de Wet ruimtelijke ordening van vóór 1 januari 2024 van toepassing, omdat het ontwerpplan al op 26 oktober 2023 ter inzage lag, vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet.
Het eerste bezwaar van de omwonenden was dat de raad niet had gemotiveerd waarom een nieuwe woning op het perceel van de gesloopte manege ruimtelijk niet aanvaardbaar is. Volgens de verordening moet de nieuwe woning in beginsel op de plek van de sloop komen, tenzij dat uit het oogpunt van een goede ruimtelijke ordening niet kan. De omwonenden vonden dat de raad onvoldoende had onderzocht of een woning verder naar achteren op het perceel wel kon. De Afdeling vond de motivering in de plantoelichting toereikend. De raad wees op de ligging binnen het rijksmonumentale ensemble. Op de zitting lichtte hij toe dat ook een woning in de tweede lijn ongewenste nieuwe bebouwing aan dat ensemble en de historische ruimtelijke structuur zou toevoegen. Bovendien zou zo'n woning een nieuwe ontsluiting vragen, die het erf en de historische tuin aantast. Dat aan een woning op die plek voorwaarden gesteld kunnen worden en dat de maatwerkmethode kan worden toegepast, maakt de motivering niet ontoereikend.
De omwonenden voerden verder aan dat de manege er destijds ook paste, zodat een woning op die plek evenmin een probleem kan zijn. De Afdeling wees dat af. De raad had onweersproken verklaard dat de manegebebouwing geen deel van het rijksmonument was. Of een ontwikkeling ruimtelijk aanvaardbaar is, moet bovendien worden beoordeeld aan de hand van de huidige situatie en de geldende kaders; eerdere bebouwing is daarbij niet doorslaggevend.
Ook het bezwaar dat de ruimtelijke kwaliteit niet zou verbeteren, slaagde niet. De raad zag die verbetering in de sloop van de manegebebouwing en het beëindigen van de manegefunctie, in samenhang met de landschappelijke herinrichting. De woning aan de Tjabbesstreek sluit volgens de plantoelichting aan bij de bestaande verkavelings- en lintstructuur. Artikel 3.6 van de planregels borgt dat de gronden alleen mogen worden gebruikt als de kavelontwikkeling plaatsvindt volgens het ruimtelijk kader in bijlage 1 van de toelichting. Het argument dat de woning te dicht bij spuitzones komt te liggen, onderbouwden de omwonenden niet en dat slaagde dus ook niet.
De Afdeling verklaarde het beroep ongegrond. Het bestemmingsplan blijft daarmee in stand en de bouw van de woning aan de Tjabbesstreek kan doorgaan. De raad hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Raad van State · 11 november 2026
Bestuursrecht